Zobacz, czy odszkodowanie związane z importem usługi podlega VAT

Tomasz Burchard

Autor: Tomasz Burchard

Dodano: 19 października 2020
dawanie pieniędzy

Zobacz, czy odszkodowanie związane z importem usługi podlega VAT

Problem:Otrzymaliśmy fakturę od firmy sortującej nasze wyroby, ze względu na reklamację naszego artykułu. Sortowanie, koszty administracyjne – te czynności zostały wykonane na terenie Turcji, a więc kraj poza UE. Teraz otrzymaliśmy fakturę z ich podatkiem – 18%. Czy ten dokument został poprawnie wystawiony? Czy powinien znajdować się podatek? Czy taki dokument to import usług? A może w ogóle nie powinniśmy wykazywać podatku od takiej faktury?

Rozwiązanie: Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają:

  • odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
  • eksport towarów;
  • import towarów na terytorium kraju;
  • wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
  • wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.

Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy – przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Na mocy art. 8 ust. 1 ustawy – przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. W tym przypadku świadczenie zostało wykonane poza granicami Polski – w Turcji.

Faktura dotyczyła sortowania i kosztów administracyjnych. W tym przypadku możemy mieć tylko do czynienia ze świadczeniem usługi. Przypomnijmy, że zasady ustalania miejsca świadczenia zostały określone w art. 28a-28o ustawy o VAT. W ustawie wyróżniamy zasadę ogólną oraz zasady szczególne określające miejsce świadczenia usługi. Zasada ogólna jest wyrażona w art. 28b ust. 1 ustawy o VAT, gdzie uznano, iż miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej. Abyśmy mogli jednak zastosować zasadę ogólną, musimy najpierw sprawdzić, czy w danym przypadku nie mają tutaj zastosowania zasady szczególne. Analiza przepisów pokazuje, iż zasady szczególne nie mają zastosowania. Tym samym usługa winna być opodatkowana w Polsce.

Tutaj mu simy przypomni eć, iż zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy o VAT importem usług jest świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4. Zatem na nabywcy ciąży obowiązek podatkowy, jeżeli są spełnione warunki wynikające z art. 17 ust.1 pkt 4 ustawy o VAT tj. gdy:

a) usługodawcą jest podatnik nieposiadający siedziby działalności gospodarczej oraz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, a w przypadku usług, do których stosuje się art. 28e, podatnik ten nie jest zarejestrowany zgodnie z art. 96 ust. 4,

b) usługobiorcą jest:

  • w przypadku usług, do których stosuje się art. 28b – podatnik, o którym mowa w art. 15, lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4,
  • w pozostałych przypadkach – podatnik, o którym mowa w art. 15, posiadający siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju lub osoba prawna niebędąca podatnikiem, o którym mowa w art. 15, posiadająca siedzibę na terytorium kraju i zarejestrowana lub obowiązana do zarejestrowania zgodnie z art. 97 ust. 4.

Obowiąze k podatkowy powstaje z chwilą wykonania usługi. Jeżeli jednak następuje wcześniejsza zapłata w całości lub w części, to obowiązek podatkowy powstanie z chwilą jej otrzymania w odniesieniu do tej zapłaty. Tym samym, jeśli miejscem konsumpcji usługi jest Polska, należy usługę opodatkować w kraju.

Tutaj jednak mamy do czynienia z usługami związanymi z wadliwymi towarami. Co ważne, usługa podlega opodatkowaniu podatkiem VAT wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy świadczoną usługą a otrzymanym świadczeniem wzajemnym, w ten sposób, że zapłacone kwoty stanowią rzeczywiste wynagrodzenie za wyodrębnioną usługę świadczoną w ramach stosunku prawnego lub dochodzi do wymiany świadczeń wzajemnych. W tym przypadku trudno mówić o takim przypadku, jeśli uznamy, iż dochodzi do naprawienia szkody. Na podstawie art. 363 § 1 Kodeksu cywilnego naprawienie szkody powinno nastąpić według wyboru poszkodowanego bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego, bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej.

Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili.

Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie – co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika.

Zapłata ta nie jest też związana z zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Ustalanie statusu wypłaconego odszkodowania jako podlegającego bądź niepodlegającego opodatkowaniu VAT należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem. Zatem jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie będzie miała bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony kontrahenta, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie będzie stanowić wynagrodzenia za podlegające opodatkowaniu świadczenie usług.

W tym miejscu trzeba zaznaczyć, że bez znaczenia pozostaje nazwa danej płatności. Istotne jest natomiast, czy stanowi ona zapłatę za konkretne świadczenie, czy też jest odszkodowaniem. Jeżeli płatności o charakterze odszkodowawczym nie będą miały bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia ze strony kontrahenta, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie będzie stanowiła wynagrodzenia za podlegające opodatkowaniu świadczenie usług. Tym samym taka usługa, jeśli ma charakter odszkodowawczy, nie podlega opodatkowaniu w kraju.

Podsumowując, w analizowanej sprawie należy ustalić, jaki charakter ma świadczona usługa. W przypadku usług mających charakter odszkodowawczy nie będzie ona opodatkowana VAT. W innych przypadkach podatnik powinien wykazać import usług.

Podstawa prawna:
  • Art. 2 ust. 9, art. 7, art. 8, art. 19a, art 28b ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku o d towarów i usług (Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.).
Autor: Tomasz Burchard
Tomasz Burchard

Autor: Tomasz Burchard

doradca podatkowy