Resort finansów wyjaśnił zasady opodatkowania WDT do stosowania stawki 0% VAT

Patrycja Kubiesa

Autor: Patrycja Kubiesa

Dodano: 11 marca 2021
  Resort finansów wyjaśnił zasady opodatkowania WDT do stosowania stawki 0% VAT

Rozliczanie wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów w praktyce sprawia sporo kłopotów. Podatnicy nie wiedzą, czy mają stosować polską ustawę o VAT, czy obowiązujące w całej UE od 1 stycznia 2020 r. rozporządzenie. W związku z tym Ministerstwo Finansów wydało objaśnienia podatkowe w sprawie stosowania stawki 0% przy WDT.

Od 1 stycznia 2020 r. we wszystkich państwach członkowskich, w tym w Polsce, obowiązują przepisy rozporządzenia Wykonawczego (UE) 2018/1912 z 4 grudnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi, stanowiące jeden z elementów tzw. pakietu „Quick Fixes”.

WDT w ustawie o VAT

Na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy VAT wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów podlega opodatkowaniu według stawki 0% podatku, pod warunkiem, że:

1) podatnik dokonał dostawy na rzecz nabywcy posiadającego właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych, nadany przez państwo członkowskie właściwe dla nabywcy, zawierający dwuliterowy kod stosowany dla podatku od wartości dodanej, który nabywca podał podatnikowi;

2) podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy posiada w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju;

3) podatnik składając deklarację podatkową, w której wykazuje tę dostawę towarów, jest zarejestrowany jako podatnik VAT UE.

Jednocześnie ustawa wskazuje, że stawka podatku nie ma zastosowania, jeżeli:

1. podatnik nie dopełnił obowiązku złożenia informacji podsumowującej lub

2. złożona informacja podsumowująca nie zawiera prawidłowych danych dotyczących wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów zgodnie z wymogami ustawy.

Podatnik będzie miał jednak możliwość zastosowania stawki 0% VAT, pod warunkiem że należycie na piśmie wyjaśnił uchybienie naczelnikowi urzędu skarbowego. Przepisy te wynikają z implementacji dyrektywy 2006/112/WE z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.

Dowody niezbędne do zastosowania 0% stawki w WDT wynikające z ustawy o VAT

Dowodami, zgodnie z art. 42 ust. 3 ustawy o VAT, są następujące dokumenty, jeżeli łącznie potwierdzają dostarczenie towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju:

1) dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora) odpowiedzialnego za wywóz towarów z terytorium kraju, z których jednoznacznie wynika, że towary zostały dostarczone do miejsca ich przeznaczenia na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju – w przypadku gdy przewóz towarów jest zlecany przewoźnikowi (spedytorowi), np. CMR, CIM, SMGS;

2) specyfikacja poszczególnych sztuk ładunku.

W przypadku wywozu towarów będących przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów bezpośrednio przez podatnika dokonującego takiej dostawy lub przez ich nabywcę, przy użyciu własnego środka transportu podatnika lub nabywcy, podatnik oprócz dokumentu, o którym mowa w art. 42 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT, powinien posiadać dokument zawierający co najmniej:

1) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nabywcy tych towarów;

2) adres, pod który są przewożone towary, w przypadku gdy jest inny niż adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania nabywcy;

3) określenie towarów i ich ilości;

4) potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do miejsca, o którym mowa w pkt 1 lub 2, znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju;

5) rodzaj oraz numer rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone towary, lub numer lotu – w przypadku gdy towary przewożone są środkami transportu lotniczego.

Możliwe inne dowody do stosowania 0% stawki VAT

W przypadku gdy dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju towarów, dowodami mogą być również inne dokumenty wskazujące, że nastąpiła dostawa wewnątrzwspólnotowa, w szczególności:

1) korespondencja handlowa z nabywcą, w tym jego zamówienie;

2) dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu;

3) dokument potwierdzający zapłatę za towar, z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa ma charakter nieodpłatny lub zobowiązanie jest realizowane w innej formie, w takim przypadku inny dokument stwierdzający wygaśnięcie zobowiązania;

4) dowód potwierdzający przyjęcie przez nabywcę towaru na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.

Wyjaśnienie resortu finansów

Jak wynika z wydanych objaśnień MF, ustawa o VAT nie uzależnia możliwości zastosowania 0% stawki dla WDT od posiadania oryginałów dokumentów w formie papierowej. Zdaniem MF – skoro przepisy stanowią jedynie o dokumencie, należy przyjąć, że każda forma dokumentu jest dopuszczalna.

Co wynika z rozporządzenia unijnego

Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2018/1912 z 4 grudnia 2018 r. zmieniające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi (dalej: rozporządzenie) weszło w życie 1 stycznia 2020 r. i wprowadziło katalog dokumentów, których posiadanie stanowi podstawę do skorzystania przez podatnika z domniemania, że faktycznie doszło do WDT.

Podatnicy mają największy problem w tym, według jakich zasad mają stosować się do dokumentowania wysyłki do celów potwierdzenia, że mamy do czynienia z WDT i stawką 0% – czy do krajowej ustawy o VAT, czy rozporządzenia?

Niespełnienie przez podatnika warunków wprowadzonych w rozporządzeniu nie oznacza jednocześnie, że zostanie on pozbawiony możliwości zastosowania 0% stawki z tytułu dokonanej WDT. W takiej sytuacji podatnik będzie musiał udowodnić zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o VAT (art. 42 ust 3-5 i 11), że warunek zastosowania 0% stawki polegający na tym, aby towary zostały dostarczone do nabywcy w innym państwie członkowskim, został przez niego spełniony.

Transport przez sprzedawcę lub na jego rzecz

Przyjmuje się, że towary zostały wysłane lub przetransportowane z państwa członkowskiego do miejsca przeznaczenia w innym państwie członkowskim, ale na terytorium Wspólnoty, w którymkolwiek z następujących przypadków:

  • sprzedawca wskazuje, że towary zostały wysłane lub przetransportowane przez niego lub przez osobę trzecią działającą na jego rzecz, oraz sprzedawca jest w posiadaniu co najmniej dwóch niebędących ze sobą w sprzeczności dowodów (tzw. dowody z grupy A), które zostały wydane przez dwie różne strony, które są niezależne od siebie nawzajem, od sprzedawcy i od nabywcy, albo sprzedawca jest w posiadaniu jakichkolwiek pojedynczych dowodów (tzw. dowody z grupy A), wraz z jakimikolwiek pojedynczymi niebędącymi ze sobą w sprzeczności dowodami (tzw. dowody z grupy B), potwierdzających wysyłkę lub transport, które zostały wydane przez dwie różne strony, które są niezależne od siebie nawzajem od sprzedawcy i od nabywcy.

(art. 45a ust. 1 rozporządzenia).

Tabela 1. Grupy dokumentów koniecznych do stosowania 0% stawki VAT przy WDT zgodnie rozporządzeniem

Grupa A

Grupa B

list przewozowy CMR

polisa ubezpieczeniowa w odniesieniu do wysyłki lub transportu towarów lub dokumenty bankowe potwierdzające zapłatę za wysyłkę lub transport towarów

konosament

dokumenty urzędowe wydane przez organ władzy publicznej, np. notariusza, potwierdzające przybycie towarów do państwa członkowskiego przeznaczenia

faktura za towarowy przewóz lotniczy

poświadczenie odbioru wystawione przez prowadzącego magazyn w państwie członkowskim przeznaczenia, potwierdzające składowanie towarów w tym państwie członkowskim

faktura od przewoźnika towarów

 

Zgodnie z rozporządzeniem podatnik musi posiadać co najmniej dwa niepozostające ze sobą w sprzeczności, a także niezależne od sprzedawcy i nabywcy dowody z grupy A, albo jakikolwiek pojedynczy dowód z grupy A oraz jakikolwiek pojedynczy dowód z grupy B, przy czym znów niepozostające ze sobą w sprzeczności, a także niezależne od sprzedawcy i nabywcy.

  • Przykład 1.
Przykład

Podatnik sprzedaje towary z Polski do Niemiec, transportuje je poprzez zatrudnioną przez siebie firmę transportową do nabywcy. Nabywca posiada właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych nadany przez inne państwo członkowskie, właściwe dla nabywcy. Sprzedawca posiada: 1. podpisany list przewozowy CMR, 2. fakturę za transport towarów otrzymaną od przewoźnika. Oba dokumenty są z grupy dowodów A, a także wydane przez dwie różne strony, niezależne od sprzedawcy i nabywcy, zatem domniemanie wywiezienia jest spełnione zgodnie z rozporządzeniem.

Przykład
  • Przykład 2.

Podatnik dokonuje sprzedaży towarów z Polski do Niemiec, transportuje je poprzez zatrudnioną przez siebie firmę transportową do nabywcy. Nabywca posiada właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych nadany przez inne państwo członkowskie, właściwe dla nabywcy. Sprzedawca posiada: 1. podpisany list przewozowy CMR, 2. potwierdzenie zapłaty za transport. Dokument pierwszy jest z grupy A, a dokument drugi z grupy B oraz są wydane przez dwie różne strony, niezależne od sprzedawcy i nabywcy, zatem domniemanie wywiezienia jest spełnione zgodnie z rozporządzeniem i WDT zostało prawidłowo udokumentowane do celów zastosowania 0% stawki VAT.

Transport przez nabywcę lub na jego rzecz

Do zastosowania 0% stawki konieczne jest posiadanie:

1. pisemnego oświadczenia nabywcy potwierdzającego, że towary zostały wysłane lub przetransportowane przez nabywcę lub przez osobę trzecią działającą na rzecz nabywcy, oraz wskazującego państwo członkowskie przeznaczenia towarów; takie pisemne oświadczenie określa: datę wystawienia; nazwę lub imię i nazwisko oraz adres nabywcy; ilość i rodzaj towarów; datę i miejsce przybycia towarów; w przypadku dostawy środków transportu numer identyfikacyjny środków transportu oraz identyfikację osoby przyjmującej towary na rzecz nabywcy oraz

2. co najmniej dwóch niebędących ze sobą w sprzeczności dowodów (tzw. dowody z grupy A), które zostały wydane przez dwie różne strony, które są niezależne od siebie nawzajem, od sprzedawcy i nabywcy, lub jakichkolwiek pojedynczych dowodów (tzw. dowody z grupy A), wraz z jakimikolwiek pojedynczymi niebędącymi ze sobą w sprzeczności dowodami (tzw. dowody z grupy B), potwierdzających transport lub wysyłkę, które zostały wydane przez dwie różne strony, które są niezależne od siebie nawzajem, od sprzedawcy i od nabywcy.

Nabywca dostarcza sprzedawcy pisemne oświadczenie, do 10. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła dostawa (art. 45a ust. 1 rozporządzenia). Jeśli nie posiada oświadczenia w terminie wskazanym jako zalecający w rozporządzeniu, może zastosować się do przepisów polskiej ustawy o VAT, tj. podatnik przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy musi posiadać w swojej dokumentacji dowody, że towary będące przedmiotem wewnątrzwspólnotowej dostawy zostały wywiezione z terytorium kraju i dostarczone do nabywcy na terytorium państwa członkowskiego inne niż terytorium kraju.

A jeżeli warunek ten nie został spełniony przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za:

1) okres kwartalny – podatnik wykazuje tę dostawę w ewidencji za następny okres rozliczeniowy, ze stawką właściwą dla dostawy danego towaru na terytorium kraju, jeżeli przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatkowej za ten następny okres rozliczeniowy nie posiada dowodów,

2) okres miesięczny – podatnik wykazuje tę dostawę w ewidencji po następnym okresie rozliczeniowym, ze stawką właściwą dla dostawy danego towaru na terytorium kraju, jeżeli przed upływem terminu do złożenia deklaracji podatnik za ten kolejny po następnym okresie rozliczeniowym okres rozliczeniowy nie posiada dowodów.

Przykład
  • Przykład 3.

Podatnik sprzedaje towary z Polski do Niemiec, towary są transportowane przez firmę transportową działającą na rzecz nabywcy. Nabywca posiada właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych nadany przez inne państwo członkowskie, właściwe dla nabywcy. Sprzedawca posiada:

1. pisemne oświadczenie nabywcy,

2. podpisany list przewozowy CMR,

3. potwierdzenie zapłaty za transport.

Dokument drugi jest z grupy A (w tabeli), a dokument trzeci z grupy B oraz są wydane przez dwie różne strony, niezależne od sprzedawcy i nabywcy, zatem domniemanie wywiezienia jest spełnione zgodnie z rozporządzeniem. Złożone zostało także pisemne oświadczenie nabywcy potwierdzające, że towary zostały przetransportowane przez osobę trzecią działającą na rzecz nabywcy do państwa członkowskiego przeznaczenia towarów, tj. Francji. Spełnione są zatem wszystkie warunki do zastosowania stawki 0% zgodnie z rozporządzeniem.

Przykład
  • Przykład 4.

Podatnik dokonuje sprzedaży towarów z Polski do Niemiec, wykorzystuje firmę transportową działającą na rzecz nabywcy. Nabywca posiadaj właściwy i ważny numer identyfikacyjny dla transakcji wewnątrzwspólnotowych nadany przez inne państwo członkowskie, właściwe dla nabywcy. Sprzedawca posiada:

1. pisemne oświadczenie nabywcy,

2. podpisany list przewozowy CMR.

Podatnik nie posiada dwóch dowodów, ponieważ ma tylko list CMR, zatem nie jest spełniona przesłanka stawki 0% według rozporządzenia. W takiej sytuacji powinien podatnik zweryfikować, czy na gruncie polskich przepisów ustawy o VAT spełni przesłanki do zastosowania stawki 0%.

Towary wysłane lub przetransportowane przez sprzedawcę lub nabywcę własnym środkiem transportu

Przepisy rozporządzenia nie wskazują na możliwość uznania określonych dowodów w przypadku, gdy sprzedawca lub nabywca dokonuje transportu własnymi środkami transportu. W takiej sytuacji na gruncie rozporządzenia podatnik nie znajdzie potwierdzenia dla wywozu, ale wtedy odniesie się do polskich przepisów ustawy VAT. Jeśli polskie przepisy i jego dokumentacja dokumentuje WDT, ma możliwość zastosowania stawki 0%.

Przykład
  • Przykład 5.

Sprzedawca planuje transportować towary na rzecz nabywców własnymi samochodami. W związku z powyższym domniemanie nie ma zastosowania, ponieważ sprzedawca nie dysponuje dowodami pochodzącymi od dwóch różnych stron, które są niezależne od siebie, od sprzedawcy i nabywcy. Zastosowanie znajdą zatem przepisy ustawy VAT, tj. transport odbywa się przy użyciu własnego środka transportu podatnika lub nabywcy i powinien zostać udokumentowany zgodnie z treścią art. 42 ust. 4 ustawy o VAT, tj. podatnik powinien posiadać w przypadku wywozu towarów – zarówno, jeśli on dokonuje transportu własnymi środkami transportowymi lub robi to nabywca dokument – zawierający co najmniej:

1) imię i nazwisko lub nazwę oraz adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania podatnika dokonującego wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów oraz nabywcy tych towarów,

2) adres, pod który są przewożone towary w przypadku, gdy jest inny niż adres siedziby działalności gospodarczej lub miejsca zamieszkania nabywcy,

3) określenie towarów i ich ilości,

4) potwierdzenie przyjęcia towarów przez nabywcę do miejsca, o którym mowa w pkt 1 lub 2, znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju,

5) rodzaj oraz numer rejestracyjny środka transportu, którym są wywożone towary, lub numer lotu – w przypadku gdy towary przewożone są środkami transportu lotniczego.

Jaka powinna być forma dokumentów

Przepisy unijnego rozporządzenia nie regulują kwestii dotyczących formy, w jakiej należy gromadzić dokumenty akceptowane jako dowód wysyłki lub transportu. W konsekwencji przyjmuje się, że to państwa członkowskie będą się określać w tej sprawie i zachowają elastyczność wobec wersji elektronicznych dokumentów, a nie będą akceptować jedynie papierowych.

Kiedy organ może uznać, że nie doszło do WDT

Na podstawie rozporządzenia organ podatkowy może uznać, mimo że spełnione są wszystkie zasady z rozporządzenia, a podatnik posiada dowody, o których mowa w rozporządzeniu, że nie doszło do WDT. W takiej sytuacji ciężar wykazania tego, że mimo, iż podatnik ma dokumenty, nie doszło do WDT, spoczywa na organie podatkowym i jedynie wtedy, kiedy organy podatkowe są w posiadaniu dowodów, z których wynika, że wysyłka lub transport towarów nie miały faktycznie miejsca.

Zapamiętaj!

    • W przypadku gdy dokumenty nie potwierdzają jednoznacznie dostarczenia do nabywcy znajdującego się na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju towarów, dowodami mogą być również inne dokumenty wskazujące, że nastąpiła dostawa wewnątrzwspólnotowa, w szczególności:

1) korespondencja handlowa z nabywcą, w tym jego zamówienie;

2) dokumenty dotyczące ubezpieczenia lub kosztów frachtu;

3) dokument potwierdzający zapłatę za towar, z wyjątkiem przypadków, gdy dostawa ma charakter nieodpłatny lub zobowiązanie jest realizowane w innej formie, w takim przypadku inny dokument stwierdzający wygaśnięcie zobowiązania;

4) dowód potwierdzający przyjęcie przez nabywcę towaru na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju.

  • Jak wynika z wydanych objaśnień MF, ustawa o VAT nie uzależnia możliwości zastosowania stawki 0% dla WDT od posiadania oryginałów dokumentów w formie papierowej. Zdaniem MF – skoro przepisy stanowią jedynie o dokumencie, należy przyjąć, że każda forma dokumentu jest dopuszczalna.
  • Przepisy rozporządzenia unijnego nie wskazują na możliwość uznania określonych dowodów w przypadku, gdy sprzedawca lub nabywca dokonuje transportu własnymi środkami transportu. W takiej sytuacji na gruncie rozporządzenia podatnik nie znajdzie potwierdzenia dla wywozu, ale wtedy odniesie się do polskich przepisów ustawy VAT. Jeśli polskie przepisy i jego dokumentacja dokumentuje WDT, ma możliwość zastosowania stawki 0%.
  • Przepisy unijnego rozporządzenia nie regulują kwestii dotyczących formy, w jakiej należy gromadzić dokumenty akceptowane jako dowód wysyłki lub transportu. W konsekwencji przyjmuje się, że to państwa członkowskie będą się określać w tej sprawie i zachowają elastyczność wobec wersji elektronicznych dokumentów, a nie będą akceptować jedynie papierowych.
  • Na podstawie rozporządzenia organ podatkowy może uznać, mimo że spełnione są wszystkie zasady z rozporządzenia, a podatnik ma dowody, o których mowa w rozporządzeniu, że nie doszło do WDT.W takiej sytuacji ciężar wykazania tego, że mimo iż podatnik ma dokumenty, nie doszło do WDT, spoczywa na organie podatkowym i jedynie wtedy, kiedy organy podatkowe są w posiadaniu dowodów, z których wynika, że wysyłka lub transport towarów nie miały faktycznie miejsca. 
Podstawa prawna:

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.).

 

Autor: Patrycja Kubiesa, doradca podatkowy
Patrycja Kubiesa

Autor: Patrycja Kubiesa

doradca podatkowy
Słowa kluczowe:
WDT
wiper-pixel