Zobacz, jak księgować split payment po zmianach przepisów

Katarzyna Trzpioła

Autor: Katarzyna Trzpioła

Dodano: 23 grudnia 2019
księgowe - dwie księgowe szukają czegoś w dokumentach

Zobacz, jak księgować split payment po zmianach przepisów

Od 1 listopada 2019 r. w niektórych przypadkach split payment stał się obowiązkową formą dokonania zapłaty za zrealizowane usługi i sprzedane dobra. Sprawdź, jaki będzie wpływ tego obowiązku na księgi rachunkowe.

Obowiązkowy mechanizm podzielonej płatności stosowany jest wobec sprzedaży usług i towarów wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT w sytuacji, gdy wartość brutto transakcji wyniesie powyżej 15.000 zł lub równowartość tej kwoty, a sprzedawca i odbiorca są podatnikami VAT.

Obowiązkowy split payment

Mechanizm podzielonej płatności polega na tym, że:

1) zapłata kwoty odpowiadającej całości albo części kwoty VAT wynikającej z otrzymanej faktury jest dokonywana na rachunek VAT,

2) zapłata całości albo części kwoty odpowiadającej wartości sprzedaży netto wynikającej z otrzymanej faktury dokonywana jest na rachunek bankowy albo rachunek w SKOK, dla których jest prowadzony rachunek VAT, albo będzie rozliczana w inny sposób.

Firmowy rachunek bankowy

W związku z wejściem obowiązkowego MPP podatnicy VAT sprzedający towary lub świadczący usługi wymienione w załączniku nr 15 do ustawy o VAT oraz ich nabywcy są zobowiązani do posiadania firmowego rachunku bankowego. Dla prywatnych ROR nie można otworzyć rachunku VAT.

Nowe konto podstawowe i VAT musi być ujęte w zakładowym planie kont. Najczęstszym rozwiązaniem jest traktowanie konta VAT jako konta analitycznego do rachunku bankowego, pod które jest podłączone. Chyba że w ramach jednego banku przedsiębiorca ma kilka rachunków rozliczeniowych i do nich zostaje utworzony jeden rachunek VAT.


Przykład

Spółka ABC otworzyła dwa rachunki rozliczeniowe w banku X. do nich został utworzony jeden rachunek do rozliczeń płatności w ramach mechanizmu split payment. Spółka zaktualizowała swój plan kont wskazując

  • 132 – rachunek nr 123… w banku X
  • 133 – rachunek nr 143… w banku X
  • 134 – rachunek VAT w Banku X


Przykład

Spółka SDF otworzyła w banku X rachunek rozliczeniowy. Bank otworzył również do tego rachunku rachunek VAT. W spółce funkcjonuje konto 130 Rachunek bankowy i jako analityka do tego konta funkcjonują rachunki w różnych bankach. Zgodnie z opisem tworzenia kont analitycznych w ZPK zawartym w polityce rachunkowości spółki utworzono następujące konta:

  • 130 -2-1 Rachunek rozliczeniowy nr 1234… w banku X
  • 130-2-2 Rachunek VAT w banku X

Adnotacja na fakturze

Od 1 listopada 2019 r. podatnik VAT dokonujący sprzedaży towarów czy usług wymienionych w załączniku nr 15, spełniający pozostałe warunki do zastosowania MPP, ma obowiązek na fakturze dokumentującej daną czynność wpisać adnotację "mechanizm podzielonej płatności". Konieczne jest sprawdzenie czy system służący wystawianiu faktur umożliwia dokonanie takiej adnotacji. Warto przygotować się już na okoliczność, iż od 1 kwietnia 2020 r. dla dużych, a od lipca 2020 r. da pozostałych jednostek, konieczne będzie zaznaczanie takiej informacji także w ewidencji VAT.

Pamiętać należy, że jeśli faktura zostanie wystawiona bez tego oznaczenia, podatnik będzie miał możliwość jej poprawienia poprzez wystawianie faktury korygującej. Natomiast nabywca faktury bez tego oznaczenia będzie mógł błąd ten naprawić wystawiając notę korygującą. Tylko w sytuacji, gdy faktura rozliczana będzie kompensatą (musimy już to wiedzieć na etapie wystawiania faktury), nie będzie obowiązku zamieszczania na fakturze adnotacji "mechanizm podzielonej płatności".

Ewidencja księgowa

Należy do dokumentacji polityki rachunkowości (jeśli tego nie zrobiono wcześniej) wprowadzić zasady księgowań związanych z płatnościami w ramach mechanizmu split payment. W sytuacji, gdy jednostka dla operacji przekazania środków pieniężnych pomiędzy rachunkami rozliczeniowym i VAT stosuje konto „Środki pieniężne w drodze”, to podstawą zapisów na kontach rachunków bankowych są odpowiednio poszczególne wyciągi bankowe tworzone dla rachunku rozliczeniowego i rachunku VAT. Operację otrzymania zapłaty może ujmować wówczas zapisem:

1. Wpływ należności brutto na rachunek rozliczeniowy:

  • Wn "Rachunek bieżący - rozliczeniowy",
  • Ma "Rozrachunki z odbiorcami",

2.  Przelew kwoty VAT z rachunku rozliczeniowego na rachunek VAT na podstawie wyciągu do rachunku podstawowego:

  • Wn Środki pieniężne w drodze
  • Ma Rachunek bieżący - rozliczeniowy".

3. Przelew kwoty VAT z rachunku rozliczeniowego na rachunek VAT na podstawie wyciągu do rachunku VAT:

  • Wn Rachunek VAT
  • Ma Środki pieniężne w drodze.

Przekazanie środków pomiędzy tymi wyodrębnionymi rachunkami też bez udziału tego konta. Wtedy operacje na kontach ewidencjonuje tylko na podstawie wyciągów bankowych z rachunku rozliczeniowego, tj. bieżącego (nie księguje wyciągów z rachunku VAT).

Operację otrzymania zapłaty może ujmować wówczas zapisem:

a) wpływ należności brutto na rachunek rozliczeniowy

  • Wn konto "Rachunek rozliczeniowy",
  • Ma konto „Rozrachunki z odbiorcami",

b) przelew kwoty VAT z rachunku rozliczeniowego na rachunek VAT

  • Wn konto "Rachunek VAT",
  • Ma konto "Rachunek rozliczeniowy".

Wybór w tej kwestii należy do kierownika jednostki. Przyjęte rozwiązanie zamieszcza się w zasadach (polityce) rachunkowości, stanowiących składową dokumentacji jednostki określonej w art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości.

Nabywca, który otrzyma fakturę z adnotacją "mechanizm podzielonej płatności" będzie miał obowiązek uregulowania należności z niej wynikającej w MPP. Przy czym obowiązek ten dotyczyć będzie wyłącznie kwoty należności z tytułu nabycia towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15.

Zapłata zobowiązania za pomocą mechanizmu split payment – przypomnijmy – nie wymaga znajomości numeru rachunku VAT sprzedawcy. Wypełniając komunikat przelewu w systemie bankowym zaznacza się czy płatność ma być dokonana w ten sposób i bank automatycznie przekazuje środki na odpowiednie rachunki bankowe. Natomiast w księgach na podstawie odrębnych wyciągów bankowych należy zaksięgować:

1. Zapłata dostawcy z rachunku bankowego na podstawie wyciągu do rachunku podstawowego:

  • Wn „Rozrachunki z dostawcami” – kwota brutto
  • Ma „Rachunek bieżący” – rozliczeniowy

2. Zasilenie środkami z rachunku VAT – czynność automatyczna w systemie bankowym:

  • Wn „Rachunek bieżący” – rozliczeniowy
  • Ma „Środki pieniężne w drodze”

3. Na podstawie wyciągu do rachunku VAT rozchód środków:

  • Wn „Środki pieniężne w drodze”
  • Ma „Rachunek VAT”.

Warto też w polityce rachunkowości wskazać, że na koncie „Rachunek VAT” ujmuje się od 1 listopada także płatności z tytułu zobowiązań wobec ZUS, czy z tytułu podatku dochodowego. Księgowania mogą być wtedy następujące:

1. Zapłata zobowiązania wobec ZUS:

  • Wn Rozrachunki z ZUS
  • Ma Rachunek VAT

2. Zapłata podatku dochodowego od osób fizycznych lub prawnych:

  • Wn Rozrachunki z urzędem skarbowym
  • Ma Rachunek VAT


Przykład

Spółka A posiada na rachunku VAT 400 zł. Otrzymała zapłatę od odbiorcy 24.600 zł brutto. Następnie dokonała zapłaty zobowiązania z tytułu podatku PIT za pracowników 3.800 zł. Księgowania powinny wyglądać następująco:

1. Wpływ należności brutto na rachunek rozliczeniowy:

  • Wn "Rachunek bieżący - rozliczeniowy" 24.600 zł
  • Ma "Rozrachunki z odbiorcami" 24.600 zł,

2. Przelew kwoty VAT z rachunku rozliczeniowego na rachunek VAT na podstawie wyciągu do rachunku podstawowego:

  • Wn Środki pieniężne w drodze 4.600 zł
  • Ma Rachunek bieżący – rozliczeniowy 4.600 zł.

3. Przelew kwoty VAT z rachunku rozliczeniowego na rachunek VAT na podstawie wyciągu do rachunku VAT:

  • Wn Rachunek VAT 4.600 zł
  • Ma Środki pieniężne w drodze 4.600 zł

4. Zapłata podatku dochodowego od osób fizycznych lub prawnych:

  • Wn Rozrachunki z urzędem skarbowym 3.800 zł
  • Ma Rachunek VAT 3.800 zł

Dane w bilansie

W bilansie salda Wn kont Rachunek bieżący – rozliczeniowy i rachunek VAT ujmuje się w aktywach, jako środki pieniężne. Jeśli jednostka korzysta ze wzoru zawartego w załączniku nr 1 do ustawy o rachunkowości, to salda te ujawnia w pozycji B.III.1 lit. c "Środki pieniężne i inne aktywa pieniężne – środki pieniężne w kasie i na rachunkach". Jednocześnie w nowym pkt 1 ppkt 18 dodatkowych informacji i objaśnień przedstawia informacje o środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunku VAT.

Jeżeli bilans przygotowywany jest według załącznika nr 4, to salda te prezentuje się w pozycji B "Aktywa obrotowe", a gdy według załącznika nr 5 - w pozycji B.III lit. a "Krótkoterminowe aktywa finansowe – w tym środki pieniężne w kasie i na rachunkach".

Uwaga na sankcje

Od 1 listopada 2019 r. w przypadku, gdy nabywca, pomimo takiego obowiązku, nie dokona płatności za pomocą MPP, to wówczas organ podatkowy ustali mu sankcję w wysokości odpowiadającej 30% kwoty VAT przypadającej na nabyte towary lub usługi wymienione w załączniku nr 15. Natomiast począwszy od 2020 roku nie może też tej kwoty zaliczyć do kosztów podatkowych. Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w art. 10 ustawy o zmianie ustawy o VAT oraz niektórych innych ustaw, w sytuacji, gdy:

  • przed 1 listopada 2019 r. podatnik dokonał dostawy towarów lub świadczenia usług, wymienionych w załączniku nr 11 lub załączniku nr 14 do ustawy o VAT, dla których obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po 31 października 2019 r.,
  • po 31 października 2019 r. podatnik dokonał dostawy towarów lub świadczenia usług, wymienionych w załączniku nr 11 lub załączniku nr 14 do ustawy, dla których faktura została wystawiona przed 1 listopada 2019 r.,

– stosuje się przepisy sprzed 1 listopada.

Podstawa prawna:

Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 351 ze zm.).

Ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2174 ze zm.).

Ustawa z 9 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1751).

Autor: Katarzyna Trzpioła
Katarzyna Trzpioła

Autor: Katarzyna Trzpioła

Doktor nauk ekonomicznych w zakresie nauk o zarządzaniu, adiunkt na Wydziale Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, praktyk, wieloletni szkoleniowiec i dydaktyk, autorka wielu publikacji z zakresu rachunkowości finansowej podatkowej, MSSF i rachunkowości zarządczej. Współpracuje z następującymi redakcjami: Portal FK, Rachunkowości i Podatki dla praktyków, Nowe Standardy Sprawozdawczości