Poznaj 3 praktyczne wskazówki dotyczące rozliczania split payment

Marek Wojda

Autor: Marek Wojda

Dodano: 10 stycznia 2020
kontrola skarbowa

Poznaj 3 praktyczne wskazówki dotyczące rozliczania split payment

Księgowi wciąż nie wiedzą, jak prawidłowo rozliczać VAT z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności. Problemy stwarza m.in. rozliczenie faktur z października z terminem płatności po 1 listopada, zaliczek czy faktur za towar z załącznika nr 15 do ustawy o VAT, na kwotę niższą niż 15.000 zł. Poznaj rozwiązania tych problemów i prowadź bezbłędne rozliczenia.

Faktury z października z terminem płatności po 1 listopada

Problem: Czy w związku z nowymi przepisami o VAT dotyczącymi split payment, faktury z października 2019 roku z terminami zapłaty w listopadzie i grudniu są objęte nowym przepisem, jeśli chodzi o ich zapłatę?

Rozwiązanie: Nowelizacja wprowadzająca obowiązkowy split payment zawiera przepisy przejściowe dotyczące dostaw towarów i świadczenia usług wymienionych dotychczas w załącznikach 11 i 14 ustawy o VAT (tj. towarów i usług, które dotychczas podlegały lub mogły podlegać przy spełnieniu dodatkowych kryteriów odwrotnemu obciążeniu).

Zgodnie z art. 10 ustawy nowelizującej dotychczasowe zasady stosuje się, jeżeli dostawa towarów wymienionych w załączniku 11 lub świadczenie usług wymienionych w załączniku 14 do ustawy o VAT zostały dokonane:

1) przed 1 listopada 2019 r., a obowiązek podatkowy powstał lub faktura została wystawiona po 31 października 2019 r.,

2) po 31 października 2019 r., a faktura została wystawiona przed 1 listopada 2019 r.

Stosowanie przepisów przejściowych

Załóżmy, że 30 października dokonano dostawy towarów z katalogu wyrobów stalowych wymienionych wówczas w załączniku 11, a obecnie w załączniku 15 do ustawy o VAT, na rzecz podatnika VAT czynnego. W takiej sytuacji VAT z tytułu transakcji powinien zostać rozliczony na zasadzie odwrotnego obciążenia (a więc nie ma zastosowania obligatoryjny mechanizm podzielonej płatności). Analogiczne zasady rozliczenia VAT miałyby zastosowanie, jeśli dostawca wystawił fakturę przed końcem października, lecz dostawa miała miejsce już 2 listopada. Brak natomiast przepisów przejściowych dotyczących płatności dokonywanych od 1 listopada z tytułu dostaw towarów obecnie objętych załącznikiem 15 do ustawy o VAT, które jednak na gruncie przepisów obowiązujących do końca października podlegały rozliczeniu na zasadach ogólnych (tj. nie miało zastosowania odwrotne obciążenie, ponieważ nie były wymienione w załączniku 11 do ustawy). W tej sytuacji dokonując płatności z tytułu dostawy takich towarów po wejściu w życie nowelizacji (tj. od 1 listopada), jeżeli kwota brutto faktury przekracza 15.000 zł, należałoby zapłacić z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.

Zaliczki a Mechanizm Podzielonej Płatności

Problem: Jako podwykonawca usług budowlanych z dotychczasowego załącznika 14 ustawy o VAT zawarliśmy umowę z głównym wykonawcą. Umowa z klientem opiewa na 30.000 zł. netto. W dniu 15 września 2019 r. nabywca wpłacił zaliczkę w wysokości 5.000 zł i w tym samym dniu wystawiliśmy fakturę na kwotę zaliczki. Faktura zaliczkowa została wystawiona bez kwoty VAT, z adnotacją „odwrotne obciążenie”. Usługa budowlana została wykonana 20 listopada i teraz sprzedawca chce wystawić fakturę końcową na pozostałą kwotę wynagrodzenia. Czy faktura końcowa powinna być rozliczona wg MPP, czy na dotychczasowych zasadach?

Rozwiązanie: Najwłaściwszym rozwiązaniem wydaje się przyjęcie, że sposób opodatkowania zaliczki pobranej i zafakturowanej we wrześniu pozostaje bez zmian, natomiast rozliczenie końcowe w listopadzie podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych (tj. nie ma w tym zakresie zastosowania odwrotne obciążenie), a nabywca dokonując zapłaty jest zobowiązany zastosować mechanizm podzielonej płatności. Konsekwentnie, faktura wystawiana po wykonaniu usługi powinna w tym przypadku zawierać adnotację MPP.

Tego typu sytuacje nie zostały dostatecznie jasno uregulowane w przepisach przejściowych, w związku z czym prawidłowy sposób rozliczenia VAT może budzić kontrowersje. Warto, aby Ministerstwo Finansów w wydawanych wyjaśnieniach odniosło się do tej kwestii.

Zakup towaru z zał. 15 na kwotę niższą niż 15.000 zł

Problem: Czy płatność za fakturę, na której jest adnotacja MPP, trzeba zapłacić w podzielonej płatności, mimo tego, że kwota nie przekracza 15.000 zł (np. 500 zł), ale jest na niej towar z załącznika 15?

Rozwiązanie: Nabywca, który otrzymał fakturę oznaczoną adnotacją MPP dokumentującą dostawę towarów z załącznika 15 do ustawy o wartości poniżej 15.000 zł brutto, nie jest zobowiązany do zapłaty w ramach split payment (choć oczywiście może w ten sposób zapłacić). Zapłata w powyższej sytuacji z pominięciem split payment nie naraża nabywcy na ryzyko sankcji w VAT i podatku dochodowym. Przepisy o VAT przewidują sankcję za niedokonanie zapłaty w ramach mechanizmu podzielonej płatności przy dokonywaniu płatności za towary lub usługi z załącznika 15, udokumentowane fakturą, w której kwota należności ogółem przekracza 15.000 zł (niezależnie od tego, czy faktura zawiera adnotację MPP czy nie).

Uwaga na przepisy sankcyjne

Przepisy, które weszły w życie 1 stycznia 2020 r. dotyczące sankcji w podatkach dochodowych przewidują, że podatnicy nie zaliczają do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji o której mowa w art. 19 Prawa przedsiębiorców „pomimo zawarcia na fakturze wyrazów "mechanizm podzielonej płatności" zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o podatku od towarów i usług, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1a tej ustawy.”

W świetle brzmienia tych przepisów samo zamieszczenie adnotacji MPP na fakturze zapłaconej z pominięciem split payment nie jest wystarczające dla zastosowania sankcji. Musi to być adnotacja zamieszczona „zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT”, a więc z uwzględnieniem przesłanki dotyczącej limitu kwotowego (pow. 15.000 zł brutto). Ponadto, trudno mówić o dokonaniu płatności „z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108a ust. 1a ustawy o VAT” jeśli obiektywnie obowiązek zapłaty w ramach split payment w odniesieniu do danej transakcji nie powstał.

Inną kwestią jest, że zapłata w powyższej sytuacji z zastosowaniem mechanizmu podzielone płatności nie wiąże się z negatywnymi konsekwencjami dla nabywcy (który może dokonać płatności korzystając z tej metody dobrowolnie, jak miało to miejsce na gruncie przepisów obowiązujących do końca października 2019 roku). Jeśli więc nie chce wdawać się w polemikę z dostawcą, który niezasadnie zamieścił adnotację MPP na fakturze, może po prostu dokonać zapłaty w ramach split payment.

Podstawa prawna:

Art. 108a ust. 1a, art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm.).

Autor: Marek Wojda
Marek Wojda

Autor: Marek Wojda

Doradca podatkowy, partner w Martini i Wspólnicy